نگاه آژیانه · ۱۴۰۵/۰۷/۱۰
تهاتر مصالح و خدمات با واحد ساختمانی؛ چه زمانی برای هر دو طرف منطقی است
تهاتر یعنی تأمین‌کنندهٔ مصالح، تجهیزات یا پیمانکار، به‌جای پول نقد، واحد یا سهمی از پروژه بگیرد. این مدل زمانی منطقی است که ارزش کالا یا خدمت، زمان تحویل و کیفیت آن پیش از شروع، مکتوب و قابل سنجش باشد.
تهاتر برای تأمین‌کننده چه فایده‌ای دارد؟
تولیدکنندهٔ آسانسور، پنجره، سرامیک یا تأسیسات، یا پیمانکاری که بخشی از کار را انجام می‌دهد، می‌تواند به‌جای دریافت نقدی، صاحب واحدی در پروژه شود. برای او این یعنی تبدیل کالا یا کار به دارایی ملکی.
برای پروژه هم نیاز به نقدینگی در مرحلهٔ ساخت کم میشود. اما این مزیت فقط وقتی واقعی است که دو طرف بر ارزش و زمان توافق روشن داشته باشند.
ارزش‌گذاری؛ جایی که بیشتر اختلاف‌ها شروع میشود
قیمت کالا یا خدمت باید بر پایهٔ فهرست‌بها یا استعلام تاریخدار، و ارزش واحد بر پایهٔ قیمت روز همان واحد در تاریخ قرارداد ثبت شود. اگر تاریخ مبنا نوشته نشود، تورم بعدی هر دو طرف را ناراضی می‌کند.
زمان تحویل و کیفیت را بنویسید
در قرارداد تهاتر باید روشن باشد کالا یا خدمت دقیقاً چه مشخصاتی دارد، کی و کجا تحویل میشود، چه کسی کیفیت را تأیید می‌کند و اگر تأخیر یا نقص پیش آمد چه میشود. واحد یا سهم معادل هم با شماره، طبقه یا ترکیب سهام مشخص شود.
تهاتر در شرکت پروژه
وقتی پروژه یک شرکت مستقل دارد، تهاتر شفاف‌تر ثبت میشود: کالا به‌عنوان هزینهٔ همان پروژه و واحد یا سهم به‌عنوان دارایی همان پروژه. در آژیانه، تهاتر یکی از سه مسیر ورود به پروژه، در کنار سرمایهٔ نقد و مشارکت با زمین است.
نمونهٔ سنجش پیش از امضا
فرض کنید تأمین‌کننده‌ای پیشنهاد می‌دهد بخشی از مصالح ساختمان را به‌جای پول، با یک واحد تهاتر کند. پیش از هر گفت‌وگو دربارهٔ واحد، سه پرسش باید روی کاغذ بیاید: فهرست دقیق مصالح یا خدمات با مشخصات فنی، تاریخ و محل تحویل، و روش سنجش کیفیت هنگام تحویل.
سپس ارزش مصالح و ارزش واحد با یک مبنای روشن و مستند مقایسه میشود، نه با برآورد شفاهی. اگر دو طرف بر مبنا توافق نکنند، بهتر است از کارشناس مستقل کمک گرفت. در نهایت نوع تسویه، یعنی نقدی، واحد یا ترکیبی از هر دو، و جدول زمانی آن در قرارداد می‌آید.
چه چیزی در قرارداد تهاتر نباید جا بماند؟
نام طرف‌ها و شرکت پروژه‌ای که واحد از آن منتقل میشود، مشخصات واحد، شرط تأخیر در تحویل مصالح، حق رد مصالح نامنطبق، و سازوکار حل اختلاف از مواردی است که در قرارداد تهاتر باید صریح باشد. تفسیر حقوقی هر مورد به سند و شرایط همان پروژه بستگی دارد و بهتر است با وکیل مستقل بررسی شود.
آژیانه تهاتر را فقط با قرارداد مکتوب و در چارچوب شرکت پروژهٔ همان پروژه بررسی می‌کند؛ وعدهٔ شفاهی مبنای معامله نیست.
پرسش‌های کوتاه
چه کالاهایی برای تهاتر مناسباند؟
مصالح و تجهیزاتی که در همان پروژه مصرف میشوند، مانند پنجره، آسانسور، کاشی یا تأسیسات، و خدمات پیمانکاری مشخص.
ارزش کالا چطور تعیین میشود؟
بر پایهٔ استعلام یا فهرستبهای تاریخدار و توافق مکتوب پیش از تحویل.
آیا می‌توان به‌جای واحد، سهم پروژه گرفت؟
بسته به ساختار همان پروژه، بله؛ نوع معادل در قرارداد تهاتر ثبت میشود.
ادامه
- مسیرهای همکاری و تهاتر
- درخواست بررسی تهاتر
- مشارکت در ساخت با شرکت پروژه؛ چرا هر پروژه یک شرکت مستقل می‌خواهد
نویسنده: دکتر حسن طاهری، معمار و توسعه‌گر، هم‌بنیان‌گذار آژیانه