دکتر حسن طاهری؛ اندیشه در مواجهه با ساخت

حسن طاهری، معمار، توسعه‌گر و هم‌بنیان‌گذار آژیانه، تجربهٔ طراحی و ساخت را با پژوهش در معماری پیوند می‌دهد. تحصیل او با کارشناسی مهندسی عمران آغاز شد و تا کارشناسی ارشد و دکترای معماری ادامه یافت؛ ترکیبی که طراحی و محاسبهٔ سازه را برای او در یک میز نگه می‌دارد. دفتر او در تهران است و از ۱۳۸۵ طراحی و ساخت برج‌های مسکونی و مجموعه‌های گردشگری را در تهران و مازندران پیش برده است؛ از جمله برج حس زندگی در محمودآباد. اما پرسش حرفه‌ای‌اش در کارگاه نیز دنبال می‌شود: چگونه می‌توان کیفیت فضایی طرح را در برابر محدودیت‌های فنی، زمان و هزینه حفظ کرد؟ در این نگاه، معماری و اجرا دو مرحلهٔ بی‌ارتباط نیستند؛ هر تصمیم اجرایی می‌تواند معنای یک تصمیم طراحی را حفظ کند یا تغییر دهد.

با گسترش فعالیت به توسعهٔ پروژه، این پرسش از مقیاس ساختمان فراتر رفته است. شناخت زمین، تعریف برنامه، انتخاب مخاطب و بررسی امکان اجرا باید پیش از تثبیت فرم آغاز شوند. نقش توسعه‌گر در این مسیر، کنار هم نگه‌داشتن تصمیم‌هاست؛ تا آنچه از نظر اقتصادی قابل پیشبرد است، از نظر معماری نیز ارزش زیستن داشته باشد.

برای حسن طاهری، توسعهٔ ساختمانی از پرسش دربارهٔ ظرفیت یک مکان آغاز می‌شود. زمین، پیش از تبدیل‌شدن به سطح زیربنا، مجموعه‌ای از رابطه‌هاست: راه دسترسی، همسایگی، اقلیم، نیاز مخاطب و امکان ساخته‌شدن. در این چارچوب، طراحی برج مسکونی، ویلا یا مجموعهٔ اقامتی به تصمیمی دربارهٔ شیوهٔ زندگی و استفاده از منابع تبدیل می‌شود. مسئله این است که ظرفیت اقتصادی پروژه چگونه می‌تواند پشتوانهٔ کیفیت معماری باشد و انتخاب‌های طراحی چگونه بر هزینهٔ ساخت و نگهداری اثر می‌گذارند.

پژوهش در این مسیر، مجالی برای فاصله‌گرفتن از پاسخ‌های آماده است. رابطهٔ معماری با طبیعت و گردشگری، کیفیت فضای مشترک و عمر بنا، پرسش‌هایی‌اند که باید هم در مطالعه و هم در تصمیم‌های کارگاه دنبال شوند. در همکاری با شکوفه ظاهری و تیم پروژه، نگاه او به توسعه بر پیوند این مقیاس‌ها تکیه دارد: از برنامه‌ریزی زمین و سازمان ساختمان تا جزئیاتی که ساکن هر روز با آن‌ها زندگی می‌کند. این نگاه، معیار ادامهٔ کار است؛ کیفیت طرح باید در مسیر تأمین، ساخت و استفاده قابل پیگیری بماند.

امروز زمینهٔ فعالیت آژیانه از طراحی معماری تا سرمایه‌گذاری، توسعه و اجرا امتداد دارد. در برج مسکونی، هتل، ویلا یا مجموعهٔ گردشگری، دامنهٔ مسئولیت متناسب با هر پروژه تعریف می‌شود. نقطهٔ مشترک، پیوستگی نگاه است: برنامهٔ فضا، منطق ساخت، منابع پروژه و شیوهٔ بهره‌برداری باید با یکدیگر گفت‌وگو کنند.