تراس وقتی بخشی از خانه می‌شود

چرا منظره به‌تنهایی برای یک تراس کافی نیست؟

منظره دلیل دیدن تراس است، اما دلیل ماندن در آن نیست. تراس وقتی استفاده می‌شود که بتوان در آن نشست، رفت‌وآمد کرد و چند دقیقه بیشتر ماند.

گاهی روی پلان، میز و دو صندلی جا می‌شوند، ولی در استفادهٔ واقعی عقب‌کشیدن صندلی راه عبور را می‌بندد. گاهی تراس رو به منظره است، اما آفتاب عصر اجازهٔ نشستن نمی‌دهد. باران که می‌رسد، مسیر آب و جزئیات کنار در مهم می‌شوند. کیفیت تراس در همین برخوردهای کوچک میان بدن، هوا و ساختمان روشن می‌شود.

برای خریدار، پرسش فقط تعداد مترمربع فضای باز نیست. باید بتوان تصور کرد کجا می‌نشیند، چگونه از داخل به بیرون می‌رود و چه ساعت‌هایی از روز می‌تواند آنجا بماند. برای توسعه‌گر، همین پرسش‌ها از مرحلهٔ طراحی شروع می‌شوند و تا اجرا و نگهداری ادامه پیدا می‌کنند.

محل در و شکل فضای قابل‌استفاده چه تفاوتی ایجاد می‌کند؟

محل در تعیین می‌کند کدام بخش تراس برای نشستن می‌ماند و کدام بخش به مسیر عبور تبدیل می‌شود. دری که در گوشهٔ نامناسب قرار گرفته، ممکن است بهترین نقطهٔ تراس را از نشستن بگیرد.

دو تراس با مساحت یکسان می‌توانند تجربهٔ بسیار متفاوتی داشته باشند. عرض مفید، شکل فضا، بخش‌هایی که برای تجهیزات یا عبور آب در نظر گرفته شده‌اند و رابطهٔ تراس با نشیمن همه اثر دارند. هیچ‌کدام را نمی‌توان جدا از بقیه داوری کرد.

دسترسی آسان، تراس را به بخشی از روز تبدیل می‌کند. اگر برای بیرون‌رفتن باید از فضای خصوصی عبور کنید یا هر بار وسایلی را کنار بزنید، استفاده از آن کم می‌شود. رابطهٔ روشن با نشیمن این امکان را می‌دهد که یکی داخل باشد، دیگری بیرون بنشیند و گفت‌وگو ادامه پیدا کند.

جان‌پناه و حریم را در حالت نشسته چگونه بسنجیم؟

بهترین راه این است که از ارتفاع چشم فرد نشسته نگاه کنید. جان‌پناهی که از زاویهٔ ایستاده مناسب به نظر می‌رسد، ممکن است در حالت نشسته بخش مهمی از منظره را بپوشاند.

حریم را هم در همان حالت بررسی کنید. پنجرهٔ روبه‌رو، تراس کناری و مسیر عبور همسایه‌ها چه چیزی را می‌بینند؟ گاهی تغییر جای نشستن یا یک جدارهٔ جانبی سنجیده، بدون بستن افق، حریم را بهتر می‌کند.

پوشاندن کامل تراس پاسخ عمومی نیست. ممکن است نور، تهویه یا همان منظره‌ای را که دلیل انتخاب خانه بوده از بین ببرد. هر مداخله باید با طرح مصوب و مقررات ساختمان سازگار باشد.

سایه در شمال را بر اساس فصل و ساعت چگونه بررسی کنیم؟

به‌جای پرسیدن «سایبان دارد؟» بپرسید «محل نشستن در چه ساعت و چه فصلی سایه دارد؟». تراس با فصل، ساعت و جهت قرارگیری تغییر می‌کند، و تصویر آفتابی ساحل همهٔ شرایط استفاده را نشان نمی‌دهد.

سایه‌ای که ظهر کافی است، ممکن است جلوی آفتاب کم‌ارتفاع عصر را نگیرد. راهنمای Your Home از دولت استرالیا رابطهٔ سایه‌اندازی با اقلیم، جهت ساختمان و زاویهٔ تابش را توضیح می‌دهد. اصل قابل‌استفاده، بررسی زمان و جهت تابش است. توصیه‌های جهت‌گیری آن برای اقلیم استرالیا نوشته شده و بدون تطبیق به ایران قابل انتقال نیست.

در یک پروژهٔ طراحی‌شده، مطالعهٔ سایه بر اساس موقعیت واقعی زمین و ساختمان می‌تواند به پاسخ کمک کند. تصویر زیبا از یک ساعت روز جای بررسی ساعت‌های استفاده را نمی‌گیرد. سایبان متحرک نیز علاوه بر ظاهر، به جزئیات اتصال، شرایط باد و امکان نگهداری نیاز دارد.

باران، زهکشی و آستانهٔ در؛ آسایش یا آب‌بندی؟

پاسخ این است که هر دو، و هم‌زمان. آبِ کف باید مسیری روشن برای خروج داشته باشد و اتصال کف به دیوار و آستانهٔ در باید با سیستم آب‌بندی هماهنگ طراحی شود.

WBDG در راهنمای مدیریت رطوبت بر نقش شیب مناسب، زهکشی و جزئیات اتصال در کنترل ورود آب تأکید می‌کند و اثر باد بر نفوذ باران را نیز توضیح می‌دهد. شیب و شکل اتصال را نمی‌توان برای همهٔ تراس‌ها نسخهٔ ثابت داد؛ نقشهٔ اجرایی، محصول و شرایط پروژه تعیین‌کننده‌اند.

آستانهٔ در محل تلاقی آسایش و جزئیات فنی است. اختلاف ارتفاع زیاد ممکن است عبور کودک، سالمند یا فرد کم‌توان را دشوار کند. حذف اختلاف ارتفاع هم بدون حل مسیر آب، آب‌بندی و جزئیات در، پاسخ قابل‌اعتماد نیست. راحتی رفت‌وآمد و کنترل آب باید با هم طراحی شوند، نه اینکه در پایان اجرا یکی قربانی دیگری شود.

باد چه نقشی در استفاده از تراس دارد؟

باد را نباید فقط با تجربهٔ یک بازدید آرام سنجید. موقعیت زمین، ارتفاع واحد و شکل ساختمان اهمیت دارند، و روزی که بازدید می‌کنید نمونهٔ همهٔ روزها نیست.

گلدان بزرگ، صفحهٔ حریم و سایبان، وقتی به نما یا تراس اضافه می‌شوند، به بررسی فنی و اتصال ایمن نیاز دارند. رندر معماری مدرک ایمنی این اجزا نیست. تغییر جان‌پناه و نصب تجهیزات باید با تأیید مسئول فنی و الزامات پروژه انجام شود.

پیش از خرید، تراس را روی پلان چگونه امتحان کنیم؟

یک آزمایش ساده روی پلان کافی است تا بخش بزرگی از ابهام برطرف شود. ابعاد واقعی میز و صندلی را روی پلان بگذارید و ببینید چه می‌شود.

دو نفر را پشت میز تصور کنید، نفر سوم می‌خواهد عبور کند و در نشیمن هم باید باز شود. آیا مسیر روشن است؟ سپس جای نشستن را از نظر منظره، حریم و آفتاب بررسی کنید. نماد کوچک مبلمان در نقشه به‌تنهایی گواه استفاده‌پذیری نیست.

• پیش از انتخاب مبلمان، فعالیت را مشخص کنید: صبحانهٔ دو نفر، یک ساعت مطالعه، چند گلدان.
• فضای عقب‌کشیدن صندلی، بازشدن در و عبور فرد دیگر را روی پلان بگذارید.
• اگر پلان بدون اندازه است، نقشهٔ اندازه‌گذاری‌شده بخواهید؛ چیدمان پیشنهادی در تصویر فروش جای ابعاد واقعی را نمی‌گیرد.

در بازدید حضوری چه چیزی را بپرسیم و ببینیم؟

پایین بنشینید و از همان ارتفاع به بیرون نگاه کنید. این ساده‌ترین آزمون بازدید است و بیشترین اطلاعات را می‌دهد.

دربارهٔ جهت تابش، محل خروج آب و دسترسی برای پاک‌کردن آبرو بپرسید. ببینید چه بخش‌هایی در قرارداد و نقشهٔ مصوب آمده‌اند و کدام عناصر فقط برای تصویرسازی (تصویر مفهومی) اضافه شده‌اند. این پرسش‌ها آزمون تخصصی آب‌بندی یا ایمنی نیستند؛ کمک می‌کنند فاصلهٔ میان تصویر و محصولی که تحویل می‌گیرید کمتر شود.

اگر حس زندگی یکی از گزینه‌های بررسی شماست، پلان به‌روز واحد مشخص موردنظر را بخواهید. نتیجهٔ بررسی یک واحد را به کل ساختمان تعمیم ندهید.

تراس خوب چه ربطی به ارزش ملک دارد؟

تراس خوب می‌تواند استفاده از خانه را غنی‌تر کند، اما تبدیل این کیفیت به ادعای افزایش قیمت یا بازده نیازمند داده‌های قابل‌مقایسهٔ بازار است. بدون چنین شواهدی نمی‌توان برای آن ارزش‌افزوده‌ای تعیین کرد.

استدلال معمارانه روشن‌تر است: بخشی از فضای خریداری‌شده فرصت بیشتری برای استفادهٔ واقعی پیدا می‌کند. اگر خانه را برای اقامت‌های کوتاه یا تعطیلات می‌خواهید، مقالهٔ خانهٔ دوم در شمال ایران و راهنمای خانهٔ کوهستانی نزدیک کلاردشت را ببینید.

تصمیم توسعه‌گر در کدام جزئیات دیده می‌شود؟

در جزئیات پنهان: زهکشی، اتصال و دسترسی نگهداری. این‌ها شاید در تصویر فروش دیده نشوند، اما پس از اولین بارندگی‌های جدی خود را نشان می‌دهند. فضایی که رسیدگی به آن دشوار است، در استفادهٔ طولانی‌مدت مسئله می‌سازد. دوام ساختمان ساحلی موضوعی جداگانه است که با تراس پیوند مستقیم دارد.

کیفیت تراس باید در کنار سازه، پوسته، تأسیسات و بهره‌برداری بررسی شود. توضیح کیفیت باید بر تصمیم‌های قابل‌بررسی استوار باشد: رابطهٔ فضای داخلی و بیرونی، کیفیت اجرا و شرایط نگهداری باید در مدارک روشن باشند.

آژیانه یک دفتر معماری و توسعه با مقر در تهران است و در تهران و مازندران کار می‌کند. بنیان‌گذاران آن دکتر حسن طاهری و دکتر شکوفه ظاهری‌اند.

گاهی تمام خواستهٔ ما از تراس گوشه‌ای آرام است: صندلی‌ای که جابه‌جا کردنش دشوار نباشد، سایه در ساعت مناسب و دری که رفت‌وآمد را ساده کند. معماری همین‌جا به زندگی نزدیک می‌شود.

منابع

• Australian Government Your Home - Shading (orientation advice is for Australian climates)
• WBDG - Moisture Management

بیشتر بخوانید